حسن حسن زاده آملى

417

ده رساله فارسى (فارسى)

الالهية بل نعنى بها جسما لطيفا بخاريا يتكون عن لطافة الأخلاط كتكون الاعضاء عن كثيفها و الأرواح هى الحاملة للقوى . « 1 » يعنى : ما طبيبان كه در كتب طب گوييم ارواح ، مراد ما آن ارواحى نيست كه فلاسفه در كتب حكمت الهيه به اسم نفس ناطقه از آن بحث مىكنند بلكه مقصود ما از ارواح آن جسم لطيف بخارى است كه از لطافت و صفوت اخلاط چهارگانه متكون مىشوند چنان‌كه اعضاى بدن از كثيف و غليظ آن اخلاط متكون مىشوند و ارواح بخارى حامل قوىاند . در اين رساله به همين مقدار در بيان فرق مذكور اكتفاء مىكنيم . در دو درس 129 و 130 كتاب دروس معرفت نفس « 2 » به پارسى و در شرح عين يازدهم كتاب سرح العيون فى شرح العيون « 3 » به تازى به طور مستوفى فرق مذكور را تقرير و تحرير كرده‌ايم و طالب را بدان دو كتاب ارجاع مىدهيم و بحث تشريح را دنبال مىكنيم . در بعضى از مطالب فقهى مثل تعيين كعبين براى مسح پا در مسأله وضوء و مسائلى از كتاب ديات ، و فهم برخى از روايات مانند حديث توحيد مفضل « 4 » و غيرها سخن از تشريح به ميان مىآيد و وجه حاجت به علم تشريح دانسته مىشود چنان‌كه در تفاسير قرآنى در بيان كريمه : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ « 5 » . جناب شيخ بهائى در شرح حديث چهارم كتاب اربعين به تفصيل در تشريح

--> ( 1 ) . كليات طب ، ص 19 ، ط رحلى سنگى . ( 2 ) . دروس معرفت نفس ، ص 441 - 447 ، ط اول . ( 3 ) . سرح العيون ، ص 265 - 284 ، ط اول . ( 4 ) . بحار ، ط كمپانى ، ج 2 ، ص 18 - 47 . ( 5 ) . مائده / 7 .